1.1. Coğrafi İşaret Tescili Nedir?
1.1.1. Menşe Adı Tescili
1.1.2. Mahreç İşareti Tescili
1.2. Coğrafi İşaret Tescilinin Sağladığı Faydalar
1.3. Türkiye’de Coğrafi İşaret Tescilinin Yasal Dayanağı
2.1. Ege Pamuğu
2.1.1. Ege Pamuğu Sertifikası
2.2. Ege Sultani Üzümü
2.3. Ege İnciri
1. COĞRAFİ İŞARET HAKKINDA GENEL BİLGİLER
1.1. Coğrafi İşaret Tescili Nedir?
Coğrafi işaret; belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle kökenin bulunduğu bir yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren işarettir.
Coğrafi işaret tescili, Menşe Adı Tescili ve Mahreç İşareti Tescili olmak üzere iki şekilde yapılabilmektedir.
1.1.1. Menşe Adı Tescili
Bir ürünün menşei olan yöre, alan veya bölge adı “menşe adı” olarak alınır. Bu tür bir işaret alınabilmesi için ürünün,
- Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, alan, bölge veya çok özel durumlarda ülkeden kaynaklanan bir ürün olması,
- Tüm veya esas nitelik veya özellikleri, bu yöre alan veya bölgeye özgü doğa ve beşeri unsurlardan kaynaklanan bir ürün olması,
- Üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tümüyle bu yöre, alan veya bölge sınırları içinde yapılan bir ürün olması gerekmektedir.
Bu özelliklerin tümünü birlikte taşıyan ürün “menşe adı” olarak tescil edilebilmekte ve korunmaktadır.
1.1.2. Mahreç İşareti Tescili
Bir ürünün menşei olan yöre, alan veya bölge adının “mahreç işareti” olarak tescil edilebilmesi için,
- Bir ürünün coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, alan, veya bölgeden kaynaklanan bir ürün olması,
- Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle bu yöre, alan veya bölge ile özdeşleşmiş bir ürün olması,
- Üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerden en az birinin belirlenmiş yöre, alan veya bölge sınırları içinde yapılan ürün olması gerekmektedir.
Bu özelliklerin tümünü birlikte taşıyan ürün “mahreç işareti” olarak tescil edilebilmekte ve korunmaktadır.
1.2. Coğrafi İşaret Tescilinin Sağladığı Faydalar
Coğrafi işaret tescili ile,
- coğrafi işaret tescili yapılan ürünlerin kalitesinin korunması ve belli bir standartta üretiminin sağlanması,
- coğrafi işaret konusu yörede üretim yapanların tescilin sağladığı korumadan öncelikli olarak yararlanmaları,
- başka bölgelerde üretilen ürünlerle karışmalarının önlenmesi,
- ürünlerin yurt içi ve yurt dışında kolayca tanıtılması sağlanabilmektedir.
1.3. Türkiye’de Coğrafi İşaret Tescilinin Yasal Dayanağı
Ülkemizde, doğal ürünler, tarım, maden ve el sanatları ürünleri ile sanayi ürünleri içinde belli tanımlara ve koşullara uygun her türlü ürünün coğrafi işaretlerle korunmasına ilişkin kurallar 08.06.1995 tarihli ve 4113 sayılı kanunun verdiğe yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulunca 24.06.1995 tarihinde yayınlanan 555 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve buna bağlı olarak çıkarılan uygulama yönetmeliği ile düzenlenmiştir.
Coğrafi işaret tescili ile ilgili başvuruları değerlendirmeye ve gerekli çalışmaları yapmaya Türk Patent Enstitüsü yetkili kılınmıştır.
2. İZMİR TİCARET BORSASININ COĞRAFİ İŞARET TESCİL ÇALIŞMALARI
İzmir Ticaret Borsası olarak, 2002 yılı başlarında yapılan değerlendirme ve araştırmalarda, bölgemizin geleneksel tarım ürünleri arasında yer alan, pamuk, çekirdeksiz üzüm (sultani) ve incire (kurutmalık sarılop) coğrafi işaret tescili almanın faydalı olacağı sonucuna varılmıştır. Bölgemizde üretilen bu ürünlerin, kaliteli üretimi ile yurtiçi ve yurtdışında haklı bir üne ve üretilebildiği diğer bölge ve/veya ülkelerden farklı niteliklere sahip olması, çalışmalarımızın temel dayanağını oluşturmuştur.
Ayrıca, kurulduğu 1891 yılından bu yana ülkemizde Ticaret Borsacılığına öncülük eden ve Türk tarım sektöründe birçok projeyi hayata geçiren İzmir Ticaret Borsasının, bölgemizin geleneksel ürünlerinin ününün korunmasında ve tanıtımında sorumluluğunun olduğu kanaatine varılmıştır.
Coğrafi işaret tescil çalışmasının, bölgemizde bu ürünlerle ilgili kuruluşlarla işbirliği içerisinde gerçekleştirilmesinin en doğru çalışma yöntemi olacağına karar verilmiştir. Bu amaçla, bölgemizde üç ürünle yakından ilgili olduğunu düşündüğümüz 51 kurumun davet edildiği bir toplantı düzenlenmiştir. Bu toplantıda başvuruların “Ege Pamuğu”, “Ege İnciri” ve “Ege Sultani Üzümü” ibaresi ile yapılması önerisi uygun görülmüştür.
Üç ürün için hazırlanan dosyalar 06.02.2003 tarihinde Türk Patent Enstitüsüne teslim edilmiş ve başvuruya ilişkin ilanlarımız 27.07.2003 tarih ve 25181 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır.
Sonuç olarak,
- çekirdeksiz üzüm (sultani) ürünü için yapılan coğrafi işaret tescil başvurumuzun, 06.02.2003 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere “Ege Sultani Üzüm” ibaresi ile tescil edildiğine ilişkin Türk Patent Enstitüsünün 29.11.2004 tarihli,
- pamuk ürünü için yapılan coğrafi işaret tescil başvurumuzun, 06.02.2003 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere “Ege Pamuğu” ibaresi ile tescil edildiğine ilişkin Türk Patent Enstitüsünün 24.05.2005 tarihli,
- incir ürünü için yapılan coğrafi işaret tescil başvurumuzun, 27.07.2003 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere “Ege İnciri” ibaresi ile tescil edildiğine ilişkin Türk Patent Enstitüsünün 13.06.2006 tarihli yazıları vasıtasıyla, ile üç ürünle ilgili başvurularımız başarı ile tamamlandığı bildirilmiştir.
2.1. Ege Pamuğu
Bu çalışma ile, İzmir’in tüm ilçeleri, Aydın’ın tüm ilçeleri, Manisa ilinin Merkez, Ahmetli, Akhisar, Alaşehir, Demirci, Gölmarmara, Kırkağaç, Salihli, Saruhanlı, Soma ve Turgutlu ilçeleri, Muğla ilinin Dalaman, Fethiye, Köyceğiz, Milas, Ortaca ve Yatağan ilçeleri, Denizli ilinin Merkez, Akköy, Buldan, Çal, Honaz ve Sarayköy ilçeleri, Balıkesir ilinin Merkez, Ayvalık, Bandırma, Bigadiç, Burhaniye, Edremit, Gömeç, Havran, Kepsut, Manyas ve Susurluk ilçeleri, Çanakkale ilinin Merkez, Ayvacık, Eceabat, Ezine ve Gelibolu ilçeleri
, Bursa’nın Karacabey ilçesinde üretilen pamuklar “Ege Pamuğu” olarak tescil edilmiştir.
Başvurunun onaylanmasının ardından uygulamaya yönelik çalışmalara başlanmıştır. Bu amaçla,
- İzmir Ticaret Borsası Ege Pamuğu Coğrafi İşaret Kullanım Yönetmeliği
- İzmir Ticaret Borsası Ege Pamuğu Coğrafi İşareti Denetim Yönetmeliği
- Ege Pamuğu Coğrafi İşaretinin Kullanılmasına İlişkin Sözleşme
hazırlanmış ve 21.10.2005 tarihinde İzmir Ticaret Borsası Meclis toplantısında onaylanmıştır.
“Ege Pamuğu” ibareli coğrafi işaret logosu aşağıda isimleri verilen Borsamız üyesi iki firma tarafından kullanılmaya başlanmıştır.
1) BİRPAŞ Birlik Pamuk Tekstil Yağ Un ve Zirai Ürün. San. ve Tic. A.Ş. (Tel: +90 256 518 10 96)
2) Genel Pamuk Çırçır ve Tarım Makineleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (Tel.: +90 232 842 01 20)
2.1.1. Ege Pamuğu Sertifikası
Kalitesi dünyaca kabul edilen Ege bölgesi pamuklarının bir markaya dönüştürülmesini amaçlayan İzmir Ticaret Borsası “Ege Pamuğu” coğrafi işaret uygulamasını “Ege Pamuğu Sertifikası” ile desteklemektedir.
Bu sertifika, İzmir Ticaret Borsası tarafından hazırlanmış ve “Ege Pamuğu” coğrafi işaret uygulamasına dahil firmaların belirli şartlarda kullanımına sunulmuştur.
EGE PAMUĞU SERTİFİKA ÖRNEĞİ
|
HAKİKİ EGE PAMUĞU KULLANMAK İÇİN!!!
Bilindiği gibi, pamuk, Türkiye ekonomisinin lokomotifi olan Tekstil ve Konfeksiyon sektörünün en önemli hammaddesi ve aynı zamanda yaklaşık 120 bin ailenin doğrudan geçimini sağlayan bir tarımsal üründür. Tekstil ve konfeksiyon sektörünün ülkemizde bu denli gelişmiş olmasının ve dünyanın sayılı tedarikçilerinden birisi olmamızın nedenlerinden bir tanesi de önemli miktarda ve yüksek kalitede pamuk üretmemizdir.
Nitekim, Ege Bölgesi pamukları gerek yurtiçinde gerekse yurtdışında sahip olduğu özel nitelikler ile haklı bir ün kazanmıştır. İzmir Ticaret Borsası, Ege Bölgesi pamuklarının sözkonusu ününün korunması amacıyla Türk Patent Enstitüsü nezdinde girişimlerde bulunmuş ve “Ege Pamuğu” ibaresi ile coğrafi işaret tescilini yaptırmıştır. Bu işaretin alınmasındaki amaç, Tekstil ve Konfeksiyon sektörünün en önemli sorunlarından birisi olan bölgelerarası pamuk karışımının önlenmesi, Ege Pamuğunun ününün korunarak haksız rekabete engel olunması ve sanayicilerimizin hammadde kalitesinin arttırılmasıdır.
Ayrıca, yurtiçinde yıllardır oluşan bu talep son dönemlerde yurtdışındaki ilgili firmalardan da gelmektedir. Nitekim, bazı yabancı alıcılar, nihai ürüne kadar uzanan bir denetim mekanizması oluşturularak, Ege pamuğundan üretilmiş mamul garantisinin verilmesi şeklindeki bir uygulamanın kendileri açısından bir tercih nedeni olacağını ifade etmektedirler.
Bölgemizde, konuyla ilgili olarak kamu kuruluşları, sivil toplum örgütleri ve üniversitelerden 30 kuruluşun desteği ile gerçekleştirilen “Ege Pamuğu” coğrafi işareti tescili, bu işareti kullanan firmaların sürekli ve habersiz olarak denetime tabi oldukları anlamına gelmektedir. Bu işareti kullanan çırçır işletmeleri, sadece Ege Bölgesi pamuğu kullandıklarını, yapılan sıkı denetimler ve ikili sözleşmelerdeki ağır maddi ve manevi yaptırımlara dayanarak Borsamıza ve dolayısı ile sizlere garanti etmiş olmaktadır.
Yukarıda ifade edilen açıklamalar ışığında, pamuğu hammadde olarak kullanan işletmelerin “Ege Pamuğu” coğrafi işaret logolu pamukları tercih etmesi, tekstil ve konfeksiyon sektörünün daha ileri aşamalarını oluşturan dokuma ve konfeksiyon işletmeleri içinde bir tercih sebebi olmalarına neden olacaktır.
Bu nedenle, konuyla ilgili Sanayicilerimizin, üretimlerinde Ege pamuğu kullanmak istemeleri durumunda, Borsamız denetimindeki logolu pamuklar tercih etmeleri ve alımlarında bu yönde talepte bulunmaları yararlı olacaktır.
|
2.2. Ege Üzümü
Bu çalışma ile, Manisa'nın tüm ilçeleri, İzmir'in Kemalpaşa, Menemen, Menderes, Bayındır, Torbalı ilçeleri, Denizli'nin Çal, Çivril, Güney, Buldan, Bekilli ilçesinde üretilen çekirdeksiz sultani üzümler “Ege Sultani Üzümü” olarak tescil edilmiştir.
Başvurunun onaylanmasının ardından uygulamaya yönelik yönetmelik hazırlıklarına devam edilmektedir.
2.3. Ege İnciri
Bu çalışma ile, Aydın’ın tüm ilçeleri, İzmir’in Torbalı, Bayındır, Kiraz, Ödemiş, Tire, Beydağ, Selçuk ilçesinde üretilen sarılop incirleri “Ege İnciri” olarak tescil edilmiştir.
Başvurunun onaylanmasının ardından uygulamaya yönelik yönetmelik hazırlıklarına devam edilmektedir.
