1. İzmir Ticaret Borsası Tarafından Yürütülen Projeler
   1. Tamamlanan Projelerimiz
      1. Ege Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk A.Ş.
      2. Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası A.Ş.
      3. Pamukta Uluslararası Tahkim
      4. Coğrafi İşaret Tescilleri
   2. Devam Eden Projelerimiz
      1. Rekolte Çalışmaları
      2. Karaburun Sultaniye Cinsi Üzüm Üretiminin Karaburun Yarımadasında Yeniden Canlandırılması Projesi
      3. Organik ve İyi Tarım Uygulamalarında Bir Örnek Köy: Karacaağaç Projesi
      4. Çekirdeksiz Kuru Üzümde Zirai İlaç Kalıntısını Önlemeye Yönelik Eğitim Çalışması Projesi
      5. GMO FREE Etiketleme Projesi
2. İzmir Ticaret Borsası Tarafından Desteklenen Projeler
   1. Tamamlanan Projelerimiz
      1. Köy Merkezli Tarımsal Üretime Destek Projesi
      2. Pamukta Kontaminasyonun Önlenmesi
      3. Ulusal Pamuk Konseyi
      4. İzmir Teknoloji Geliştirme Bölgesi
      5. Zeytin ve Zeytinyağların Bölgesel Karakterizasyonun Belirlenmesi Projesi
   2. Devam Eden Projelerimiz
      1. Ürün Borsalarını Geliştirme Projesi
      2. Türkiye Pamuk Lif Kalite Veritabanının Oluşturulması

1. İZMİR TİCARET BORSASI TARAFINDAN YÜRÜTÜLEN PROJELER

1.1.TAMAMLANAN PROJELERİMİZ

Ülkemizde tarımsal ürünlerin pazarlama sorunlarının ortadan kaldırılması ve etkin bir tarım ürünleri piyasasının kurulması amacıyla 90’lı yılların sonunda Dünya Bankası destekli olarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen “Ürün Borsaları Geliştirme Projesi” başlatılmıştır. Bu proje sonunda “Lisanslı Depoculuk” ve “Ürün İhtisas Borsacılığı” olarak iki aşamalı sistemin uygulamaya geçebilmesi için gerekli olan yasal altyapı 2005 yılında oluşturulmuştur.

Türkiye’nin en eski ve deneyimli borsası olan İzmir Ticaret Borsası önderliğinde kurulan 19 ortaklı “Ege Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk A.Ş.” (ELİDAŞ) olmuştur. ELİDAŞ firmasının ortakları arasında İzmir, Balıkesir, Şanlıurfa, Gaziantep, Manisa, Ödemiş, Söke, Salihli, Turgutlu, Alaşehir Ticaret Borsaları, Vadeli İşlem Borsası (VOB), Denizbank, İş Yatırım ve Türkiye Sınai Kalkınma Bankası, Takasbank, İzmir Ticaret Odası, Tariş Pamuk Birliği, Tariş Üzüm Birliği ve Ege İhracatçı Birlikleri kuruluşu olan EDAKATAŞ A.Ş. yer almaktadır.

ELİDAŞ’ın kuruluş çalışmaları 2011 yılı başında tamamlanmış ve faaliyet izni almak amacıyla organizasyon ve altyapı çalışmaları (depoların ve laboratuvar sistemin kurulması, bilgi işlem altyapısının hazırlanması vb.) hızlı bir şekilde devam etmektedir. Şirket başlangıçta pamuk depolama faaliyeti gerçekleştirecek, gelişmelere göre başka tarımsal ürünler içinde çalışmalar yapacaktır. Şirketin faaliyetine pamukta başlamasının temel nedeni, pamuğun standardizasyon konusunda diğer tarımsal ürünlere göre daha avantajlı olması, İzmir Ticaret Borsasının spot pamuk ticaretinin merkezi olması ve bu alanda sahip olduğu tecrübedir.

Şirketin faaliyete geçmesi ile birlikte ülkemizde pamuk ticaretinde önemli bir gelişme yaşanacak ve lisanslı depoculuk sisteminin ülkemizde yaygınlaşması ve bilgi birikimi oluşmasına da önemli katkılar sağlayacaktır. Ayrıca, pamuk lisanslı depoculuğun çalışmaya başlaması ile birlikte Vadeli İşlem Borsası’nda fiziki teslimat olanağı, dolayısıyla pamuk kontratlarının çalışması sağlanmış olacaktır.

Vadeli İşlem Borsaları dünyada uzun yıllardır faaliyet göstermektedir. Borsamız, ülkemiz ekonomisi ve tarım sektörü için büyük önem taşıdığına inandığı Vadeli İşlemler Borsası'nın kuruluşu ile ilgili araştırmalara 1990'lı yılların başlarında başlamıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda, ülkemizde konuyla ilgili olan önemli kuruluşların ortak olduğu ve Borsamızın da yüzde 17 oranında iştirak ettiği VOBAŞ (Vadeli İşlemler ve Opsiyon Borsası A.Ş.) şirketi kurulmuştur. VOBAŞ, Türkiye'nin ilk vadeli ve opsiyon işlemleri borsası olması yanında ilk özel borsa olma özelliğini de taşımaktadır. VOBAŞ tarafından yapılan çalışmalar neticesinde öncelikle pamuk, buğday, döviz, faiz ve İMKB endeksi sözleşmelerinin işlem görmesi kararlaştırılmıştır. Vadeli ve Opsiyonlu İşlemler Borsası'nın açılışı 4 Şubat 2005 tarihinde Başbakan Recep Tayyip Erdoğan tarafından gerçekleştirilmiştir. Vadeli İşlemler Borsası hakkında detaylı bilgi edinmek için lütfen www.vob.org.tr sayfasını ziyaret ediniz.

Borsalar, üyelerinin aralarında veya yapmış oldukları sözleşmelerde yer alması halinde bu sözleşmelerle ilgili olarak çıkan ihtilafların çözümünde hakemlik yapabilir. Borsaların hakemlik yapabilmesi, tarafların, aralarındaki anlaşmazlığın borsanın hakemliğiyle çözülmesi hususunda yazılı olarak anlaşmasına ve talepte bulunmasına bağlıdır. Tahkime gitmek isteyen taraf, bir dilekçeyle doğrudan veya şubeler vasıtasıyla borsaya müracaat eder. Aşağıdaki linkte örneği bulunan bu dilekçeye, tarafların veya vekillerinin isim ve adresleri, ihtilafın konusu, davacının talebi ve dayandığı hukuki sebepler ile delilleri yazılır ve tahkim şartı veya sözleşmesi eklenir.

Tahkime Müracaat Dilekçesi

Ancak, son yıllardaki gelişmelere bağlı olarak pamuk ithalatının artması nedeniyle pamuk ürününde uluslar arası alanda tahkim konusunda benzeri bir hizmetin verilmesi ihtiyacı doğmuştur. Bunun üzerine, Borsamız tarafından gerçekleştirilen araştırmalar sonucunda dünyada pamuk tahkimi konusunda otorite sayılan tüm kuruluşların, Pamuk Birlikleri Uluslararası İşbirliği Komitesi (CICCA) adlı kuruluşa üye oldukları görülmüştür. CICCA, dünyanın önde gelen 17 pamuk kuruluşunun oluşturduğu bir organizasyondur. CICCA'nın amacı; Ham pamuk alıcı ve satıcıları ile pamuk kuruluşlarının ortak çıkarlarını temsil etmek; aynı zamanda üretici, nakliyeci, ihracatçı, ithalatçı ve tüketicilerin haklarını gözetmektir. Yapılan yazışmalar neticesinde İzmir Ticaret Borsası'nın üyelik başvurusu, diğer CICCA üyeleri tarafından olumlu karşılanmış ve Borsamızın, resmi olarak üyeliğe kabulü Liverpool'da 5 Ekim 2000 tarihinde gerçekleşmiştir. Bu sayede İzmir Ticaret Borsası'nın uluslararası alanda pamuk tahkiminde otorite olarak tanınması sağlanmıştır.

Coğrafi İşaret; belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleriyle kökeninin bulunduğu yöre, alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren işarettir. İzmir Ticaret Borsası, ilimiz ve bölgemiz için büyük önem taşıyan pamuk, kuru incir ve kuru üzüm ürünlerinde coğrafi işaret tescili alınması amacıyla gerekli çalışmaları tamamlamış ve bu konuda yetkili kurum olan Türk Patent Enstitüsüne başvuruda bulunmuştur. Başvurumuz neticesinde üzümün “Ege Sultani Üzümü”, pamuğun “Ege Pamuğu” ve sarılop incirinin “Ege İnciri” adı altında tescil işlemi sonuçlandırılmıştır. Bu ürünlerin önemli miktarda işlem gördüğü İzmir Ticaret Borsası tarafından Coğrafi işaret tescilinin alınmasındaki amaç; sözkonusu ürünlerde Bölgemizin sahip olduğu haklı ünün tescillenmesi ve bölgemizde gerçekleştirilen üretimin, diğer yörelerin üretimi ile karışmasının önlenerek, bölgemizde özellikle kaliteli üretim yapan üreticilerin gelirlerinin artırılmasıdır. Konuyla ilgili detaylı bilgilere ana sayfamızda yada aşağıda yer alan linkten ulaşabilirsiniz.

Coğrafi İşaretler

1.2. DEVAM EDEN PROJELERİMİZ

Tarımsal üretim tahminlerinin yapılması, üreticiler, ticari kesim, sanayiciler ve tarım politikalarını oluşturan kamu birimleri açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, bölgemiz ekonomisi açısından çok önemli olan ve geleneksel ürünlerimiz arasında yer alan pamuk, kuru incir, kuru üzüm ile zeytin ve zeytinyağı rekolte tahmin çalışmaları ilimizde bulunan diğer kuruluşların da katkısıyla uzun yıllardır yapılmaktadır.

Pamukta rekolte tahmin çalışmalarının, gelişmiş ülkelerde yapıldığı gibi, bilimsel bir bazda yapılması amacıyla, uydu görüntülerinden yararlanılarak Uzaktan Algılama yöntemi kullanılmaya başlanmıştır. 2000/01 sezonunda "Ege Bölgesi Pamuk Ekili Alanlarının ve Ürün Rekoltesinin Uzaktan Algılama Tekniği Kullanılarak Belirlenmesi Üzerine Bir Araştırma" isimli proje ile pamuk ürününde başlayan çalışmalar, yedi yıldır sürdürülmektedir. Rekolte tahmin çalışmalarında Uzaktan Algılama yöntemi ile ekim alanlarının ve ürün rekoltesinin belirlenmesi çalışmalarının diğer ürünlere (Zeytin ve Zeytinyağı, Bağ alanları) ardından da bölgemiz ile sınırlı kalmayarak ülkemiz genelinde yaygınlaştırılması amaçlamaktadır. Söz konusu ürünlere ilişkin son sezona ait detaylı rekolte tahmin raporlarına web sayfamızın rekolte raporları bölümünden ulaşabilirsiniz.

İzmir Ticaret Borsası koordinatörlüğünde yürütülen “Karaburun Sultaniye Cinsi Üzüm Üretiminin Karaburun Yarımadasında Yeniden Canlandırılması Projesi” ile Karaburun Eğlenhoca Köyünde unutulmaya yüz tutan Karaburun sultaniye cinsi üzümü, örnek bağ tesisi kurarak organik olarak üretmek ve üretilen üzüme pazar olanağı yaratmak hedeflenmektedir.

Bu örnek bağ tesisi ve pazarlama sistemi ile Eğlenhoca köyüne ve Karaburun’un diğer köylerine örnek olmak, yörede bağcılığı özendirmek, yörenin tarım potansiyelinin canlandırmak, yörede organik tarımı geliştirilmek, yöre halkının ekonomik ve sosyal gelişimine katkı sağlamak da amaçlanmaktadır.

İklimi, coğrafi yapısı, kültürü, doğal dokusu, zengin flora ve faunası nedeniyle Karaburun’da üretilen bir çok tarım ürünü kendine özgü farklılıklar taşımaktadır. Karaburun yarımadası geçmişte bağları ve zeytinlikleri ile tanınan bir yöre iken zaman içinde bağ alanları oldukça azalmıştır. Geçmişte çok revaçta olan hatta kurusu diğer kuru üzümlere göre iki misli fiyatla hediyelik olarak pazarlanan Karaburun Sultaniye cinsi kuru üzüm plantasyonları da azalmış, birkaç üreticinin arazisinde numune şeklinde asma fidanları kalmıştır. Bu süreçte Karaburun Sultaniye cinsi kuru üzüm yörede nerdeyse unutulmaya başlamıştır.

Bu proje ile örnek bir bağ tesis edilerek, ilgili enstitü ve üniversite desteğinde bilimsel verilere dayanarak toprak işleme, dikim, bakım ve hasat uygulamalarının gerçekleştirilmesi, modern bağcılık tekniklerinin uygulanması, böylece yüksek verimde ve yüksek kalitede Karaburun Sultaniye cinsi üzümün üretilmesi öngörülmektedir. Bu proje ile unutulmaya yüz tutan bu üzüm cinsi yeniden canlandırılacak yörede üzüm üretimi artacak, üretilen ürünün değerinde pazarlanması sağlanacaktır.

Diğer taraftan bu proje kapsamında organik üretim planlanmıştır. Böylece yörede halihazırda zeytin ve diğer üretim dallarında devam eden organik üretime destek sağlanacaktır. Karaburun yarımadasının flora ve faunasının korunması ve gelişmeye başlayan agro turizm ve eko-turizmin gelişmesi için yarımadanın tamamen organik bölge olarak ilan edilmesinde büyük fayda görülmektedir. Bu proje bu sürece katkı sağlayacak ve yörede örnek teşkil edecektir.

Bu proje, İzmir Ticaret Borsası, Eğlenhoca Köy Tüzel Kişiliği ortaklığında yürütülecek, proje kapsamında, Karaburun Tarım İlçe Müdürlüğü’nden, Manisa Bağcılık Araştırma Enstitüsü’nden ve Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümünden teknik destek sağlanacaktır.

İzmir Kalkınma Ajansı tarafından desteklenen proje, İzmir Ticaret Borsası tarafından İzmir Tarım İl Müdürlüğü, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Ekolojik Tarım Organizasyonu (ETO) Derneği, Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü ortaklığında; Buca Kaymakamlığı, Buca Belediyesi, Karacaağaç Köyü iştirakçiliğinde yürütülmektedir. Proje ile İzmir’de gıda güvenliği ve sürdürülebilir üretime yönelik uygulamaların yaygınlaştırılması amacıyla organik tarım ve iyi tarım uygulamalarının desteklenerek ürün arz ve talebinin güvence altına alınması hedeflenmektedir. Toplam bütçesi 94.267 TL olan proje kapsamında köyde organik tarım ve iyi tarım uygulamaları ile üretim başlatılacak, üreticiler bu yöntemler hakkında bilgilendirilecek, üretilen ürünler paketlenecek, köyde tüm İzmirli tüketicilere açık bir satış yeri oluşturulacak ve üretilen ürünler “Karacaağaç Köyü” etiketiyle ilimizdeki çeşitli pazarlarda ve marketlerde tüketiciler ile buluşturulacaktır.

Proje hakkında daha fazla bilgi için:
www.organikkoykaracaagac.org

Dünya çekirdeksiz kuru üzüm üretiminin yüzde 35’ini, dünya ihracatının ise yüzde 45’ini karşılayan Türkiye, dünya çekirdeksiz kuru üzüm piyasasının lider ülkesi konumundadır. Çekirdeksiz kuru üzüm ihracatı tarih boyunca ülkemiz açısından büyük önem taşımış ve “geleneksel ihraç ürünlerimizden” birisi olarak ifade edilmiştir. Kuru Üzüm ihracatında karşılaşılan en önemli sorunlardan biri zirai ilaç kalıntısıdır. Zirai ilaç (pestisit) kalıntısı, üretim dönemi boyunca kullanılan zirai ilaçların insan sağlığını tehdit eder miktarda nihai ürün üzerinde bulunması olarak adlandırılabilir. Ürün üzerinde zirai ilacım bulunmasına müsaade limite maksimum resüdü limiti (MRL) denilmekte ve bu limit her ilaç için farklılık göstermektedir. Avrupa Birliği ortak MRL listeleri hazırlanmış ve 2009 yılından itibaren bu listelerin aktif olacağını duyurulmuştur. Bir çok aktif madde için MRL limitleri çok düşük nerdeyse sıfıra yakındır. Hatta bazı aktifler için limit cihazların tespit edebildiği en düşük limit olarak tanımlanmıştır. 2009 yılından itibaren AB’ye kuru üzüm satabilmemizin yolu AB’nin standartlarında üzüm üretebilmektir.

Ülkemiz ve bölgemiz dış ticaretinde böylesine önemli rol oynayan çekirdeksiz kuru üzümde kalıntı sorunun çözümünde en önemli nokta başta üreticilerimiz olmak üzere ilgili tüm kesimlerin zirai ilaç kullanırken veya kullandırırken bilinçli hareket etmeleridir. 2009 yılında başlayan proje ile başta kuru üzüm üreticileri olmak üzere, zirai ilaç satan bayiler, zirai ilaç reçetesi yazanlar, danışmanlar vb. sektör temsilcilerinin bilinçlendirilmesi çalışmaları devam etmektedir.

GDO’lu (Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar) ürünler konusunda dünyada olduğu gibi ülkemizde de bir belirsizlik yaşanmakta, bu ürünlerin zararlı olup olmadığı, zararlıysa etkilerinin ne olacağı tam olarak bilinmemektedir. Ancak, büyük bir tüketici kitlesinin GDO’lu ürünlere olumsuz yaklaştığına şüphe yoktur.

Dünya pamuk üretiminin yarısından fazlası GDO’lu olarak üretilirken ülkemizde ise pamuk üretimi GDO’suz olarak gerçekleştirilmektedir. GDO’lu pamuk üretiminde birçok maliyet avantajı olduğu bilinmektedir. Yüksek verim ve dayanıklılık ile ilgili avantajları bir kenara bıraksak dahi GDO’lu pamuk yetiştiren üreticilerin GDO’suz pamuk yetiştiren üreticilere kıyasla ilaçlama, çapalama ve akaryakıt maliyetlerinde düşüş yaşanmaktadır.

Pamuk üreticimizin dünyadaki rakip üreticilere ile bu rekabet dezavantajını ortadan kaldırmak için maliyetleri düşürücü tedbirler yanında markalaşmaya da büyük önem verilmelidir. Bu açıdan değerlendirildiğinde ülkemizde gerçekleştirilen GDO’suz pamuk üretimi hem pamukçuluğumuz hem de tekstil-konfeksiyon sanayi için bir fırsat oluşturmaktadır.

Bu fırsatın harekete geçirilmesi amacıyla, İzmir Ticaret Borsası ve Ulusal Pamuk Konseyi olarak pamuk balyalarından başlamak üzere pamuktan mamul tüm tekstil ve konfeksiyon ürünlerine “GMO FREE” (GDO İÇERMEZ) ibaresinin etiket olarak yazılmasının uygun olacağı düşünülmüştür. Bu etiket ürünlerimizin markalaşmasını, özellikle en büyük pazarımız olan refah ve bilinç düzeyi yüksek Avrupalı tüketicilerin tercihlerini olumlu yönde etkileyeceğini tahmin edilmektedir.

Pamuk Kontrollerinden sorumlu kurum olan Dış Ticaret Müsteşarlığı yanıltıcı olmamak kaydıyla preselenmiş pamuk balya ambalajlarının resmi marka ve işaretlerin yer aldığı yüzün mukabil yüzüne “GMO FREE” etiketinin yapıştırılabileceği şeklinde görüş vermiş bulunmaktadır.

Hazırlanan etiketin tanıtımı ulusal ve uluslararası toplantılarda yapılmaya başlanmıştır. İzmir Ticaret Borsası olarak, etiketin 2010/11 sezonu pamuklarında kullanılması amacıyla basımı gerçekleştirilmiş ve ilgili üyelere dağıtımı yapılmıştır.

2. İZMİR TİCARET BORSASI TARAFINDAN DESTEKLENEN PROJELER

1.1.TAMAMLANAN PROJELERİMİZ

Borsamız tarafından, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’na “Tarımda Bilimsel Yönlendirme ve Etkin Üretim İçin: Her Köye Ziraat Mühendisi Projesi”nin sunulması üzerine, Bakanlıkça “Köy Merkezli Tarımsal Üretime Destek Projesi” geliştirilerek uygulamaya konulmuştur. Amacı, ziraat mühendisleri ve veteriner hekimlerden köylerde faaliyette bulunmak üzere danışmanlık hizmeti satın alınması suretiyle, çiftçilerimizin ihtiyaç duydukları bilginin mahallinde verilmesi, pazar hedefli üretime yönlendirilmeleri ve tarımda teknoloji kullanımının yaygınlaştırılması yoluyla gelir seviyelerinin yükseltilmesi olan "Köy Merkezli Tarımsal Üretime Destek Projesi" T.C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığının koordinatörlüğünde uygulamaya konulmuştur. İllerde bulunan sivil toplum kuruluşlarınında projenin içinde yer alması başarıya ulaşmada önemli bir katkı sağlayacaktır. Borsamız, projenin hazırlanması aşamasında göstermiş olduğu katkıyı uygulama aşamasında da devam ettirmiş ve iki ziraat mühendisinin istihdamını üç yıl boyunca üstlenmiştir. 01 Ocak 2004 tarihinde başlatılan “Köy Merkezli Tarımsal Üretime Destek Projesi” 31/12/2006 tarihi itibarı ile sona ermiştir. Tarım danışmanları, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından Tarımsal Yayımı Geliştirme Projesi kapsamında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4/B maddesine göre istihdam edilmişlerdir.

Pamuk ürünü, yaratmış olduğu istihdam, yüksek katma değer ve ihracatımızın yaklaşık yüzde 45'ini oluşturan Tekstil ve Konfeksiyon sektörünün temel hammaddesini oluşturması nedeniyle ülkemiz için büyük önem taşımaktadır. Ancak, pamuğun toplanması aşamasında ortaya çıkan yabancı madde karışımı sorunu sektöre büyük zarar vermektedir. Ülkemiz bu nedenle milyonlarca dolar zarara uğramaktadır. Borsamız, bu durumu göz önüne alarak kontaminasyonun önlenmesi amacıyla ilgili kurumlar nezdinde gerekli çalışmalara başlamıştır. TOBB koordinatörlüğü ile Borsamız görüşleri de alınarak Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından hazırlanan "Kütlü Pamukların Kirlenmesinin Önlenmesi İçin Alınacak Tedbirlere"e dair Bakanlar Kurulu kararı 09.10.2003 tarih ve 25254 sayılı resmi gazetede yayımlanarak yasalaşmıştır. Ancak yasa koyucu ne yazık ki bu konuda görevlendirmeyi yaparken pamuk üretimi yapılan il ve ilçeleri komisyona dahil etmiş, İzmir ili içinde pamuk üretilmediği gerekçesiyle Borsamızın uygulama içinde yer alması mümkün olmamıştır. Bununla birlikte Borsa olarak kontaminasyon konusunda afiş ve broşür dağıtmak, ve üyelerimize sirkülerler göndermek suretiyle konu hakkında bilinçlendirme çabalarına katkı vermeye devem etmekteyiz.

Amacı, "Pamuk üretimi, ticareti ve pamuğa dayalı sanayinin sürekliliğini, yurt içinde ve dışında rekabet edebilirliğini sağlamak üzere pamuk üretim, ticaret, tüketim, kalite ve standardizasyonunun geliştirilmesine yönelik ulusal pamuk politikalarının belirlenmesine, ilgili tüm kesimlerin uzlaşmasını sağlayarak bilimsel perspektifte katkıda bulunmak" olan ve bu amaç doğrultusunda gerekli faaliyetleri gerçekleştirmek üzere, bütün ülkeyi kapsayan ve sadece pamukla doğrudan ilgili iş kollarının temsilcilerinden oluşan, demokratik sivil toplum örgütü niteliğinde "Ulusal Pamuk Konseyi" kurulması çalışmaları 2000 yılı içerisinde Borsamız serkreteryasında başlamıştır.

“Ulusal Pamuk Konseyi Kuruluş ve Çalışma Esaslarına İlişkin Yönetmelik” 5 Nisan 2007 tarih 26484 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiş ve 2007 yılı içerisinde Ulusal Pamuk Konseyi’nin kuruluşu gerçekleşmiştir.

Konseyin 24 Şubat 2011 tarihinde yapılan seçimli Genel Kurulunda Borsamız temsilcisi Ş. Barış Kocagöz Konsey Başkanlığına seçilmiştir.

Teknoloji Geliştirme Bölgelerinin amacı; üniversiteler, araştırma kurum ve kuruluşları ile üretim sektörleri arasında işbirliğinin sağlanarak, ülke sanayiinin uluslararası düzeyde rekabet edebilir yapıya kavuşturulması amacıyla teknolojik bilgi üretmek, üründe ve üretim yöntemlerinde yenilik getirmek, ürün kalitesini ve standardını yükseltmek, verimliliği artırmak, üretim maliyetlerini düşürmek, teknolojik bilgiyi ticaretleştirmek, teknoloji yoğun üretim ve girişimciliği desteklemek, küçük ve orta ölçekli işletmelerin yeni ve ileri teknolojilere uyumunu sağlamaktır.

Bu çerçevede, Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulunun kararları da dikkate alınarak teknoloji yoğun alanlarda yatırım olanakları yaratmak, araştırmacı ve vasıflı kişilere iş imkanı yaratmak, teknoloji transferine yardımcı olmak ve yüksek/ileri teknoloji sağlayacak yabancı sermayenin ülkeye girişini hızlandıracak teknolojik alt yapıyı hazırlamak önem taşımaktadır. Bu amaçla, ilimizde bulunan çeşitli kurumlarında katılımıyla İzmir Teknoloji Geliştirme Bölgesi Anonim Şirketi kurulmasına karar verilmiştir. Borsamızda, sözkonusu şirkete ortak olmuş ve kurucu yönetim kurulunda yer almıştır.

Zeytin ve buna bağlı olarak zeytinyağının bileşimi; zeytin çeşidi, iklim koşulları, zeytinin olgunlaşma derecesi gibi bir çok faktöre bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Son yıllarda Uluslararası Zeytinyağı Konseyi tarafından Dünya’daki zeytin çeşitlerinin ve bu çeşitlerden elde edilen zeytinyağlarının karakteristiklerinin belirlenerek “Zeytin Bilgi Bankası” oluşturma çalışmaları yürütülmektedir. Bu çalışmalar kapsamında ; “Chemical Sensor” cihazı kullanılarak Chemometric Software yardımıyla değişik zeytin çeşitlerinden elde edilen zeytinyağlarının parmak izi (mass fingerprint) olarak tanımlanan karakteristikleri saptanmaktadır. Bu yöntemle ülkemizde üniversite-sanayi işbirliği çerçevesinde gerçekleştirilen, Borsamızın da desteklediği “ Türkiye de ki zeytin çeşitlerini ve zeytinyağlarını bölgesel karakterizasyonu” konulu proje kapsamında, Türkiye Zeytin Haritası baz alınarak belirlenen zeytin çeşitlerinden, 2002-2003, 2004-2005 ve 2005-2006 zeytin sezonlarında; Marmara, Ege; Akdeniz ve Güney Doğu Anadolu bölgelerinden alınan zeytin örnekleri yağ işlenerek zeytin çeşidine, iklim koşullarına ve coğrafi bölgeye bağlı olarak zeytin yağlarının karakteristik özelliklerinde meydana gelen değişiklikler incelenmiştir.

Ülkemiz için zeytin ve zeytin yağı sektörünün önemi göz önünde bulundurduğunda, zeytin yağlarının karakteristik özelliklerinin belirlenmesi konusunda yapılacak çalışmaların önem kazandığı açıkça görülmektedir. Bu proje kapsamında hazırlanan sonuç raporunda yer alan bilgilerin zeytin ve zeytinyağı konusunda çalışanlara faydalı olacağını umuyorum. Proje sonuç raporu talep edildiği takdirde İzmir Ticaret Borsası Ar-Ge Müdürlüğünden (arge@itb.org.tr) temin edilebilir.

2.2. DEVAM EDEN PROJELER

Ürün İhtisas Borsaları projesi fikri, ülkemizin 1994 yılı başlarında Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Teşkilatı’ndan (FAO), tarım borsalarını gerçek bir borsa nizamına ve ihtisas borsası statüsüne kavuşturmak, tarım sektöründe devlet müdahalesine azaltarak yeniden düzenlemek, ürün borsalarındaki alım satımları canlandırmak amacı ile işbirliği yapma teklifi ile ortaya çıkmıştır.

1996 yılında Birleşmiş Milletler Ticareti Geliştirme Örgütü ve Dünya Bankası desteği ile “Tarımsal Ürün Piyasalarının Geliştirilmesi Projesi” hazırlanmış ve ülkemizde proje koordinatörlüğünü Sanayi ve Ticaret Bakanlığı üstlenmiştir. Proje kapsamında Borsamız pamukta pilot Ticaret Borsaları arasında yer almıştır.

Proje; Lisanslı Depoculuk ve Ürün İhtisas Borsacılığı olmak üzere iki temel sistem üzerinde şekillenmiştir. Proje sonuçlarından faydalanırlarak sistemin yasal altyapısı hazırlanmış ve aşağıda yeralan mevzuatlar oluşturulmuştur.

Lisanslı Depo Mevzuat Listesi
1. 5300 Sayılı Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk Kanunu
2. Hububat, Baklagiller ve Yağlı Tohumlar Lisanslı Depo Yönetmeliği
3. Pamuk Lisanslı Depo Yönetmeliği
4. Yetkili Sınıflandırıcıların Lisans Alma, Faaliyet ve Denetimi Hakkında Yönetmelik
5. Elektronik Ürün Senedi Yönetmeliği
6. Lisanslı Depoculuk Tazmin Fonu Yönetmeliği
7. Fındık Lisanslı Depo Yönetmeliği
8. Lisanslı Depo Yönetmeliklerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Yönetmelik
9. Zeytin Lisanslı Depo Yönetmeliği
10. Zeytinyağı Lisanslı Depo Yönetmeliği

Ürün İhtisas Borsacılığı Mevzuat Listesi
1. 5174 Sayılı TOBB Kanunu
2. Ticaret Borsaları ile Ürün İhtisas Borsalarında Alivre ve Vadeli Alım Satım Yönetmeliği
3. Ürün İhtisas Borsalarının Kuruluş, İşleyiş ve Denetim Usul ve Esasları Hakkında Genel Yönetmelik

Lisanslı depoculuk yatırımlarına ilk kez 2010 yılında başlanmıştır. TOBB ve TMO’nun ortaklığında kurulan Lisanslı Depoculuk Şirketinin hemen ardından Borsamız öncülüğünde 19 ortaklı Ege Tarım Ürünleri Lisanslı Depoculuk A.Ş. kurulmuştur.

Ürün İhtisas Borsası’nın (ÜİB) ise bütün lisanslı depolardaki ürün senetlerinin işlem görebileceği tek bir borsa olarak kurulması planlanmaktadır. Ürün İhtisas Borsası’nın kurucuları arasında tarım ürünleri ticaretinin en önemli aktörü olan Ticaret Borsaları’nın aktif rol alması sistemin çalışması açısısından zorunlu olduğu düşünülmektedir.

Ocak 2010 – Aralık 2012 tarihleri arasında 3 yıl sürecek proje ülkemizde pamuk üretimi yapılan Ege, Çukurova ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde gerçekleştirilecektir. Proje koordinatörlüğünü Nazilli Pamuk Araştırma Enstitüsünden Ziraat Mühendisi Nedim Özbek yürütecektir.

Projenin amaçları arasında, Türkiye’de farklı bölgelerde ve havzalarda üretilen pamukların lif kalite değerlerinin ve pamuk çeşitlerinin kalite standartlarının belirlenmesi, elle ve makine ile toplanan pamukların karşılaştırılması, varsa toplama şeklinden kaynaklanan problemlerin saptanması, Türkiye’de üretilen pamukların, çeşitler ve yetiştirme bölgelerine göre belirlenecek lif kalite standart değerleri ile “Türkiye Pamuk Lif Kalite Veri Bankası”nın oluşturulması ve bu bilgilerin ülkemizdeki ve dünyadaki tüm pamuk hammadde alıcılarına ulaştırılması, üretim bölgelerinin kalite standartlarının ortaya konması ile bölgelerarası kütlü naklinin önlenmesi veya kaldırılması hakkında ilgili mercilere yardımcı olması bulunmaktadır.

Projenin 3 yıllık toplam bütçesi 106.000 TL.’dir. Borsamızdan talep edilen miktar birinci yıl 5.000 TL., ikinci yıl 6.000 TL. ve üçüncü yıl 7.000 TL. olmak üzere toplam 18.000 TL.’dir. Projenin geri kalan bütçesinin Söke, Adana, Şanlıurfa, Diyarbakır Ticaret Borsaları, Tariş, Çukobirlik ve Enstitünün üst kuruluşu olan TAGEM (Tarımsal Araştırmalar Genel Müdürlüğü) tarafından karşılanacağı öğrenilmiştir.